Novus Ordo Seclorum: nowy, co nastał, naród

Zdałam sobie sprawę, że inaczej interpretuję motto amerykańskiej Wielkiej Pieczęci dopiero w internecie. Dalej jednak na moje mi wygląda.

 

Nigdy nie interpretowałam Novus Ordo Seclorum w amerykańskiej Wielkiej Pieczęci jako Nowy porządek wieków. Jakkolwiek niewiarygodnie mogłoby to wyglądać czy brzmieć co do absolwentki uniwersytetu, Pieczęć nigdy nie była w centrum mojej uwagi, na uniwersytecie nie było specjalnego wykładu, no i oczekuje się raczej, żeby człowiek uczył się sam — co właśnie uczyniłam, a moje obserwacje oferuję domenie publicznej.

 

„Data poniżej jest datą Deklaracji Niepodległości, a słowa pod nią sygnifikują początek nowej amerykańskiej Æry, która się z tą datą rozpoczyna”, skonkludował KAROL THOMSON na temat swojego przyjętego projektu Wielkiej Pieczęci. Nigdy nie dostarczył tłumaczenia, czyli nie napisał nigdy, co owa łacińska fraza znaczy dosłownie. Nad różnicą między semantyką a symboliką pracowano już w Średniowieczu, a sygnifikacja to nie to samo co znaczenie także dzisiaj.

 

Wikipedia odnosi motto Wielkiej pieczęci, NOVUS ORDO SECLORUM, do EKLOG WERGILIUSZA i starożytnych pogańskich rytualistek, SYBILLI.

 

ab integro sæclorum nascitur ordo
(Ekloga Wergiliusza)

 

 

Wikipedia dodaje, „Fraza jest czasem błędnie tłumaczona jako „NOWY PORZĄDEK ŚWIATA”, przez ludzi którzy wierzą, iż za projektem krył się spisek; jednakowoż, dosłownie tłumaczy się ona na „Nowy porządek wieków”.

 

Teorie spiskowe nie są rozsądne, ale czymś się zawsze żywią. Tutaj, Wielka Pieczęć przynależy z amerykańskimi siłami łączącymi się z EGZEKUTYWĄ. Karol Thomson był prezbiterianinem, nie wróżem. On — tak samo jak wielu ludzi, włącznie ze mną — nie miałby sybilli za starszyznę, autorytet, bądź czynnik siły. Rytuały wiązały się z narkotykami oraz całopalnymi ofiarami.

 

Więcej, możemy powiedzieć „wiek” tak samo jak „stulecie”. „Nowy porządek wieków” implikuje odmienne podejście do czasu, a nie moglibyśmy mieć ROMANTYZMU przed OŚWIECENIEM, a RENESANSU dopiero potem. Byłoby to jak próbować mieć wiek XIX przed XVIII, a XVI dopiero potem.

 

Jest w raporcie Karola Thomsona szczegół, który umyka uwadze. Jego pisownia uwzględniała łaciński digraf æ. Możemy go zbaczyć na zdjęciu raportu, wyżej.

 

…the new American Æra…
(raport Karola Thomsona)

 

Słówko „seclorum” w Wielkiej Pieczęci nie ma owego digrafu. Ma go „sæclorum” w Eklogach. Prawdopodobnie, Eklogi nie są tu źródłem.

 

Był człowiek o talencie do perswazji, a jego myśl wpłynęła na budowniczych Konstytucji. Człowiekiem tym był Tomasz Paine. Zatytułował swoją pracę „Zdrowy rozsądek”. Linki tutaj pozwalają sprowadzić tekst z Projektu Gutenberg, zarówno jak przeczytać moje tłumaczenie dla domeny publicznej.

 

Jeżeli przeszukamy pracę Tomasza Paine dla słówka „æra”, otrzymamy:

 

„By referring the matter from argument to arms, a new æra for politics is struck…”
„Wraz ze zwrotem od polemiki do broni, nastała w polityce nowa æra;”
 
„…the independancy of America, should have been considered, as dating its æra from, and published by, the first musket that was fired against her…”
„…niepodległość Ameryki powinna była zostać rozważona jako æra co się datuje, a to publikacją, od czasu kiedy pierwszy raz wypalono przeciw niej z muszkietu…”

 

 

Przeszukajmy też pracę Tomasza Paine dla słówka „order”:

 

„Mankind being originally equals in the order of creation…
Ludzkość początkowo równą była wedle ładu stworzenia;
 
„It is repugnant to reason, to the universal order of things, to all examples from former ages
„Obrzydliwe jest rozumowi, wedle uniwersalnego ładu spraw, a przykładów wieków poprzednich,”
 
„England and America, with respect to each other, reverses the common order of nature…
„Anglia i Ameryka odwracają jedna względem drugiej powszechny porządek natury,”
 
„he who can calmly hear, and digest such doctrine, hath forfeited his claim to rationality—an apostate from the order of manhood…
„A ten kto spokojnie może słuchać, a trawić taką doktrynę, zaprzepaścił swoje prawo do racjonalizmu — jest apostatą od szyku ludzkości…”
 
„Do they take within their view, all the various orders of men whose situation and circumstances…”
„Czy przyjmują w swoją perspektywę wszystkich tych różnego rodzaju ludzi, których sytuacje i okoliczności…”

 

Tomasz Paine pisałby o przykładach z wieków poprzednich, ale nie ujmowałby wieków w odmiennym porządku. W jego zastosowaniu, moglibyśmy sparafrazować słówko „order” jako „typ, rodzaj” bądź… „ludzie”.

 

„Ordo” w Pieczęci jest słówkiem łacińskim. Możemy porównać DRUGĄ FILIPIKĘ CYCERONA. W lingwistyce, możemy nazwać to uczeniem się z uzusu.

 

Po angielsku:
“Accuse the senate; accuse the equestrian body, which at that time was united with the senate; accuse every order or society, and all the citizens; (…) at all events you would never have continued in this order, or rather in this city; (…) when I have been pronounced by this order to be the savior of my country; (…) when you, one single young man, forbade the whole order to pass decrees concerning the safety of the republic …”

 

Po polsku:

„Oskarż senat; oskarż kongregację ekwestrów, co się w owym czasie z senatem jednoczyli; oskarż każdy rodzaj czy towarzystwo, a wszystkich obywateli; (…) w jakimkolwiek wypadku, nie pozostawałbyś w tym gremium, czy nawet w tym mieście; (…) kiedy to oto gremium wygłosiło moje imię, jako kraju mojego zbawcy; (…) kiedy ty, jeden młody mężczyzna, zabroniłeś całemu gremium uchwalać dekrety na rzecz bezpieczeństwa republiki …”

 

W każdym kontekście, próbując sobie zobrazować słówko ordo/order myślelibyśmy o ludziach.

 

Markus Tulliusz Cycero miał na Ojców Założycieli znaczny wpływ. Pan Thomson mógł być pod wpływem Cycerona, mógł był też podążać za uzusem jak go rozpracował ogółem z łacińskich źródeł. Wskazanie konkretnego źródła uzusu może być niemożliwe, bez określenia przez autora.

 

Co ważne, spodziewamy się zawsze źródeł cytatów kiedy mowa o łacinie, a sami kiedy mówimy, nie bierzemy przecież słówek z książek, magazynów, czy innych źródeł. Łacina była martwym językiem, kiedy Karol Thomson układał motto, ale on był żywy. Myślę, że uformował motto samodzielnie.

 

Źródła nadal się różnią, prezentując łacinę. Możemy porównać RUDYMENTY GRAMATYK ŁACIŃSKIEJ I ANGIELSKIEJ Aleksandra Adama, z okolic roku 1786. Na stronie 141, prezentuje on seclor jako konsekwencję słówka sequor.

 

Seclor_sequor

 

Możemy porównać łacińskie secludere jako wyodrębnić się, oraz seclusus jako osobny. Forma seclorum byłaby dopełniaczem seclum. Słowko to jest tłumaczone szeroko, jako „rasa, pokolenie, wiek, ludzie jakiego czasu” (zobacz INSTRUMENT DO STUDIOWANIA SŁÓW, PERSEUSZA). Śledząc wstecz, łaciński czasownik secludere miał imiesłów dokonany seclusus, którego zaczęto używać jako przymiotnika, a ten z kolei zapoczątkował rzeczownik, seclum.

 

Forma seclusum dalej byłaby przymiotnikiem: seclusus est: jest odosobniony, odrębny, osobny; seclusa est: odosobniona; seclusum est: odosobnione. Możemy powiedzieć, że seclum ogółem oznaczało „ludzi którzy są osobni/ wyodrębnieni pod jakiś względem”, czy to cech, czy wieku, czy nawet decyzji podejmowanych w danym czasie.

 

Z łacińskim ordo jako grupa, szyk, bądź stan, możemy rozumieć Novus Ordo Seclorum jako „A new people come”, czyli nową formację ludzi która wydorębniła się spośród innych, aby mieć samodzielne istnienie, na przykład jako naród. Tłumaczenie dosłowne, słowo w słowo, bywa niezręczne także dla starożytnej łaciny (nowa forma/porządek dokonane przez wyodrębnionych/osobnych?) W angielskim, mamy formę taką jak how come ― potrafi ona oddać współgrę formy czasownika z tą dla imiesłowu, przymiotnika, oraz rzeczownika.

 

„WHEN in the Course of human Events, it becomes necessary for one People to dissolve the Political Bands which have connected them with another, and to assume among the Powers of the Earth, the separate and equal Station to which the Laws of Nature and of Nature’s God entitle them, a decent Respect to the Opinions of Mankind requires that they should declare the Causes which impel them to the Separation.”

 

KIEDY w Przebiegu Wydarzeń między Ludźmi staje się potrzebnym, by jeden Naród rozwiązał Polityczne Więzi które dotąd łączyły go z drugim, a zajął pośród Sił na Ziemi tej równe i także samodzielnie Stanowisko, do którego Prawa Natury oraz tejże Natury Bóg uprawniają, szczery Wzgląd na Ludzkie Przekonania wymaga, aby owi zdeklarowali Przyczyny, które przynaglają ich do tej Separacji,” mówi Deklaracja Niepodległości.

 

Zapraszam do pobrania darmowych plakatów.

 

DECLARATION HEADER

 

Moglibyśmy się jednak zastanawiać, dlaczego pan Thomson nie użył słówka populus, jeżeli miał na myśli ludzi?

 

Wywodzimy formę angielskiego słówka people od łacińskiego populus. Ścieżki etymologii i znaczenia bywa jednak, że się rozchodzą. Dziś, wywodzimy słówko equal, zarówno jak słówko adequate, od łacińskiego aequus. W praktyce „adequate remuneration” może nie oznaczać „equal money,” a „equal money” mogłoby być nieadkweatne za prace o różnych specyfikach.

 

Łacińskie populus nie konotowało narodowości, w antycznych czasach. Często odnosiło się do niszczenia albo degradacji: PERPOPULOR, zdewastować, zrujnować; POPULABILIS, zniszczalny. Senatus populusque Romanus, nigdy prawdziwy autorytet dla rzymskich wojskowych, da się kojarzyć z praktykami nieprzyjemnymi dla chrześcijan.

 

Starożytni rzymscy wojskowi nie mieli dla narodowości wiele sentymentu. Ich kultura faworyzowała status społeczny. Rzymskie CIVITAS było nierozłączne od miasta Rzym. Łacina miała słówka takie jak AERARIUS oraz AERARIUM, dla mieszkańców Rzymu którzy musieli płacić podatek, ale nie było im wolno głosować, czy piastować stanowiska. Świątynia Saturna miała specjalną część, aby trzymać ofiarowania publiczne osobno od tych dokonywanych przez elity. Bez podstawy prawnej, Cezarowie wydawali wyroki śmierci pomiędzy dowolnymi ludźmi w swoim militarnym zasięgu. Starożytny Rzym nie był tak często czy też na tyle republiką, jak praktyką jej udawania. Musimy być bardzo wybiórczy, szukając wartościowych aspektów starożytności.
Zapraszam do porównania NI MĘŻCZYZN, NI KOBIET, NI DZIECI, CZY DOMÓW, Z TYM PLACKIEM, o teorii proto-indo-europejskiej, w skrócie PIE, „placek, ciastko”.

 

Słówko ORDO wybrzmiewało z godnością. Choć skromnie tłumaczone przez Lewisa i Shorta, możemy porównać Cycerona, którego sens pojęcia z pewnością nie odnosił się do „jakichś tam, kilku ludzi” co biesiadowali z wojskowymi, czy zakonnikami. Ordo nie musiało oznaczać uporządkowania linearnego, ale także mogło: rzymskim wojskowym, podczas podboju terytoriów, zdarzało się napotykać miejscowych ludzi, w grupach lub formacjach bitewnych.

 

Dzisiejszymi czasy, rzeczownik people oznacza grupę istot ludzkich, lub narodowość. Jako grupa, rzeczownik ten przyjmuje liczbę mnogą czasownika: The people here all speak English. Oznacza wtedy ludzkie osoby, mężczyzn bądź kobiety. Jako narodowość czy etniczność, rzeczownik sam może przyjąć liczbę mnogą: The peoples of Europe have formed a Union. Status społeczny nie decyduje o prawach obywatelskich. Sens słowa people obecnie nie przekłada się na starożytne łacińskie populus. Nie przekładał się już za czasów pana Thomsona.

 

Cóż, czyżby Deklaracja mogła dotyczyć tylko mężczyzn? „We hold these Truths to be self-evident, that all Men are created equal…” Zapraszam do ćwiczenia obywatelskiej świadomości, z moim kursem gramatycznym.

 

 

,,