GRAMATYKA: ASPEKTY CZY KOGNITYWNE ZMIENNE?

 

Wszyscy mówimy czy piszemy w czasie rzeczywistym. Często nie ma czasu, by myśleć o definicjach i regułkach.

 

Na dodatek, ilekolwiek książek do gramatyki byśmy przeczytali, nie ma i nie ma jak być regułki gramatycznej która by za nas decydowała, czy chcemy powiedzieć

we live,

we are living,

we have lived, czy

we have been living.

Im więcej się naczytamy, tym bardziej będzie dla nas oczywiste, że sami się musimy namyślić jak wyrazić swoją myśl. Język polski porady nam nie da. Rozwinął się w kierunku różnym od angielskiego i dookreśla czas przy pomocy partykuł i innych części mowy. Sama forma czasownika da nam wybór między mieszkamy/żyjemy bądź mieszkaliśmy/żyliśmy.

 

Niezależnie od tego, czy mowa o polskim czy angielskim, ludzkie umysły mają jednak naturalny zwyczaj kojarzyć czas i miejsce. Bez wyjątku, czas i miejsce współ-występują w naszej ziemskiej rzeczywistości: nie możemy mieć czasu bez miejsca, ani miejsca bez czasu. Wirtualne projekty komputerowe mogą czas czy miejsce izolować, ale ludzka gramatyka nie wyewoluowała w rzeczywistości wirtualnej.

 

W naszej ziemskiej realności, my ludzie mapujemy kognitywnie. Nasze mapy kognitywne nie mają ścisłej geograficznej wymierności, lecz partycypują w wybieraniu dróg, najkrótszych czy najlepszych, w naszych codziennych ścieżkach do szkoły czy pracy. Mapowanie kognitywne łączy czas i miejsce.

 

Jest parę podstawowych słówek, by mówić o przestrzeni. To słówka na, w, oraz do. Kognitywnie, my ludzie żyjemy na Ziemi, nadajemy przynajmniej psychologiczne granice miejscom w których przebywamy, oraz uczymy się i pamiętamy drogi do miejsc. Porównajmy angielskie Aspekty gramatyczne.

 

Aspekt Simple: używamy go często by mówić o zwyczajach, uczuciach, czy myśleniu — tym, co się często nie zmienia. Możemy mieć zwyczaj robić coś często, zarówno jak… nigdy. Możemy pomyśleć o mapie kognitywnej. Aspekt Simple pomaga powiedzieć co ogółem widzimy że istniało, istnieje, bądź myślimy że będzie istnieć NA mapie kognitywnej.
ON the map__examples

 

Aspekt Progressive: możemy go użyć by powiedzieć, że coś było, jest, czy też będzie W progresie, W biegu czy toku. Aby zobrazować ten Aspekt, możemy przedstawić sobie aktywność lub zdolność W jakimś zakresie lub obrębie.
IN a place or time span__Examples

 

Aspekt Perfect: możemy w nim wyrażać, co DO jakiegoś momentu w czasie się stało, dzieje, bądź będzie dziać. Moment ten nie musi oznaczać zakończenia stanu, czynności, czy zdolności. Możemy obrazować przebieg czy też przejawianie się aktywności jako drogę DO miejsca.
TO a place or time__Examples

 

Oczywiście, nie możemy uzależniać naszej gramatyki od poruszania się po jakiejś okolicy, jakkolwiek byłaby duża. Rozwojowo, człowiek od okolic zaczyna: ucząc się mowy, większość ludzi porusza się po jakimś terenie. Pomyślmy wpierw o jakimś fizycznym zakresie.

 

 

Także rozwojowo, człowiek zaczyna od pojęć szczegółowych, a rozwija ogólne potem. Dla przykładu, wpierw postrzegamy że powierzchnia jest płaska, potem uczymy się pojęcia płaszczyzny. Przetwórzmy obrazek. Nasz symboliczny teren nigdzie geograficznie nie przynależy. Jedynie symbolizuje zakres bądź grunt. PLAIN

 

Zastosujmy na naszym abstrakcyjnym zakresie symbole dla Aspektów jak wyżej.

 

__ESSENCE 3 VALUE with patterns

Porównajmy gramatyki klasyczne. Dobrze jest się świadomie zastanowić nad swoją drogą w gramatyce. Klasyczna gramatyka może powiedzieć na przykład, że czasu Present Progressive używamy dla tego, co dzieje się „teraz”. Według przykładów i regułek, nawet moglibyśmy zacząć kojarzyć ten czas ze słówkiem „teraz”, po angielsku „now”. Ani takie skojarzenie, ani taka regułka nie miałyby jak działać, kiedy byśmy chcieli mówić o tym, co czujemy albo myślimy. Dla przykładu, aby powiedzieć że jesteśmy zadowoleni lub coś się nam podoba, używamy w angielskim Aspektu Simple,

I am happy now,
I think I like it now;
(Present Simple).

 

Z drugiej strony, możemy mieć wątpliwość: dlaczego myśleć o zmiennych kognitywnych, jeśli czasy gramatyczne nie zmieniły się od setek lat? Czy zmienne kognitywne nie powinny być naturalne, na przykład wrodzone, albo uniwersalne, takie same dla wszystkich gramatyk?

 

Nazwa „zmienne kognitywne” nie znaczy, że chcemy mówić jedynie o sprawach które się zmieniają, a już szczególnie często. Zmienne kognitywne to wartości które możemy stosować elastycznie. Bynajmniej nie muszą one być wrodzone, tak jak wrodzona nie jest mowa. Ludzie zawsze uczą się języka, także rodzimego; wrodzona jest tylko zdolność uczenia się.

 

Poza tym, tak zupełnie szczerze, co by nam było po jakiejś wrodzonej cesze której nie dostrzegamy? To kiedy świadomie postrzegamy kognitywne zmienne, możemy nauczyć się ich używać — tak samo jak z mową i językiem.

 

Jest dość częstym błędem, próbowanie języka jako systemu. Prawdą jest, że język to raczej taki logiczny pakiet. Z różnym oczywiście skutkiem czy powodzeniem, człowiek naturalnie ma logikę. To człowiek zbudował komputer, a nie komputer człowieka. Skuteczna nauka języka powinna brać pod uwagę te naturalne zdolności logiczne ludzkiego mózgu. Powód jest prosty: nauka idzie szybciej, łatwiej, i jest trwalsza.

 

Co możemy zaliczyć do naszego angielskiego zbioru logicznego? Słówka kluczowe jak (BE, HAVE, DO, WILL); zakresy czasowe (PRESENT, PAST, FUTURE); oraz wzorce czasów (SIMPLE, PROGRESSIVE, PERFECT). Nasz logiczny pakiet to nie zbieranina. Działa we wzajemnym połączeniu. Zobaczmy na przykładzie. Czasownik to be umieszcza nas NA mapie. Nie mamy jak być myślami W jakimś miejscu mapy kognitywnej, nie będąc NA niej.

 

Oto jak nasza łączna logika potrafi działać. Możemy operować kognitywnymi zakresami — wybrać część zakresu kognitywnego na nasze pole widzenia, aby zaznaczyć, że nie mamy na myśli całego zakresu.

 

Jake nie jest naprawdę szalony; tylko udaje. Potrafimy to wyrazić samą formą gramatyczną, is being mad (Progressive).

 

Jake is being mad. He is not really mad. He is really only pretending.

 

he-is-mad__being-mad

 

John is mad angry now. His investment has not worked.

 

Pamiętajmy, klasyczne gramatyki też nie są objawieniami, czy znaleziskami. To utwory ludzkiej myśli; frazę „gramatyczny Aspekt” wymyślił człowiek. Decyzja, czy brać pod uwagę zmienne kognitywne należy do nas: obiektywnie, nie ma jak być i nie ma przeciwwskazania.

Zapraszam do lektury,
GRAMATYCZNY LOG NETOWY: CZAS RÓŻNIE WĘDRUJE Z RÓŻNYMI LUDŹMI

Oczywiście możemy też myśleć o zmiennych kognitywnych dla polskiego, mając je za cechy których nauczyć się umie  umysł ogółem, bez ograniczenia do poszczególnych gramatyk. W prostych słowach, zmiennym może się zdarzać iść różnymi drogami, ale pozostają.

Nawigacja po wpisie

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *